www.zyciedabrowy.pl

| dodane: 15.10.2009 g.01:15 | drukuj

Kościoły w Dąbrowie

Na tle dzisiejszej Dąbrowy nie ma tak jak ongiś dymiących kominów kopalń czy hut. Nie sposób jednak wprawdzie nie dostrzec byłej huty Katowice czy wznoszących się nad miastem dziesięciopiętrowych osiedli mieszkaniowych. Lecz pośród tych wysoko sięgających obiektów na stałe w architekturę naszego miasta od setek lat wpisały się monumentalne budowle kościołów…

W granicach Dąbrowy Górniczej znajdują się 23 parafie rzymsko-katolickie, z uwagi na to, iż artykuły moje mają na celu przybliżenie Państwu odległej historii miasta, opisze tylko te powstałe przed 1945 rokiem.

W mieście naszym są trzy takie kościoły: parafia św. Antoniego Padwy, parafia Matki Boskiej Anielskiej oraz parafia św. Barbary.
Celowo postępując wbrew chronologii, na początku opiszę historię kościoła najmłodszego – pod wezwaniem św. Barbary – by w kolejnych artykułach zagłębić się w coraz to odleglejsze czasy i zakończyć ten mały przegląd obiektów sakralnych w Dąbrowie opisem najstarszej tego typu budowli w mieście, czyli kościoła pod wezwaniem św. Antoniego z Padwy.

Precyzyjnie trudno określić, w którym roku wybudowano ten kościół. Najczęściej jednak materiały źródłowe podają, iż miało to nastąpić w roku 1822, wiadomo jednak, iż został on wybudowany przez Ewangelików sprowadzonych jako kadra techniczna do huty Bankowej z Saksonii i to właśnie przez parafię Ewangelicko-Augsburską był administrowany do dn. 5 XII 1945 roku, kiedy to ksiądz Stanisław Ufniarski, proboszcz parafii Matki Boskiej Anielskiej za kwotę 100.000zł aktem kupna-sprzedaży nabył go od księdza Edwarda Dietza.

Po objęciu kościoła przez nowych właścicieli, kościół został przekształcony w parafię Rzymsko-Katolicką, od 1957 roku pełnił funkcję kościoła rektorskiego szkoły górniczej „Sztygarka” i w tym też roku patronka kościoła została patronką górników – św. Barbara. W roku 1988 rozbudowano w nim nawę boczna, zaś szereg gruntownych remontów i przebudów kościół przeszedł po 2000 roku i tak w 2006 roku drewniany ołtarz główny i drewnianą dotąd ambonę zastąpiono murowanymi, w rok później kościół wzbogacił się o nową murowaną chrzcielnicę. Kościół ma pod swoim patronatem cmentarz dąbrowski, leżący na pograniczu z dzielnicą Sosnowca-Zagórzem. Na tym cmentarzu opiekuję się grobami, wśród których jest m.in. grób pierwszego prezydenta Dąbrowy – Adama Piwowara.

Inspiratorem dalszych prac modernizacyjnych i remontowych w kościele był ksiądz Wojciech Stach, proboszcz parafii, który to w dniu 9 marca 2008 zaczął piastować to stanowisko. Z uwagi na to, iż inspektor nadzoru budowlanego zagroził zamknięciem kościoła, co spowodowane było złym stanem sklepienia i stanowiło zagrożenie bezpieczeństwa dla ludzi, od czerwca 2008 roku trwał generalny remont wieży kościelnej. Cały remont trwał niemal pół roku, by w święto Barbary, w dniu 04 XII 2008 roku administrator diecezji sosnowieckiej – biskup Piotr Skucha – uroczyście poświecił nowo odrestaurowany kościół.
Dziś parafia pod wezwaniem św. Barbary liczy 4500 wiernych, przy kościele działa Młodzieżowa schola oraz Akcja Katolicka parafii św. Barbary.

Następnym dąbrowskim kościołem, będzie kościół pod wezwaniem Matki Boskiej Anielskiej.

Gdy Dąbrowa zaczęła systematycznie się rozrastać, wybudowana w 1863 roku w tak zwanej ‘starej dąbrowie’ kapliczka która służyła do nabożeństw, przestała już wystarczać miejscowym potrzebom. Powstał wiec pomysł budowy kościoła-kościół pod wezwaniem św. Aleksandra został wybudowany ze składek okolicznych robotników i konsekrowany 18-IX-1885 roku.
Ówczesny proboszcz tej parafii Grzegorz Augustynik celem podniesienia życia religijnego w mieście powołał w 1899 roku Bractwo Matki Boskiej Anielskiej oraz Stowarzyszenie Robotników Chrześcijańskich-a na jego potrzeby wybudowano dom spotkań, który to po latach przebudowano i kiedyś mieściło się tam kino ‘Ars’ z jego też inicjatywy w latach 1898-1912 został wybudowany kościół pod wezwaniem Matki Boskiej Anielskiej. Projekt nowego kościoła zakładał, wkomponowanie weń bryłę kościoła św. Aleksandra, jako jego nawę boczną-i tak też się stało, kościół św. Aleksandra stał się integralną częścią nowopowstałego budynku.

Nowy kościół już podczas budowy w dniu 19-III-1901 roku, został erygowany do bazyliki św. Piotra w Rzymie. Kościół ten jest chronologicznie drugim po Katedrze Wawelskiej obiektem w Polsce, wyróżnionym tym zaszczytnym tytułem.
Po ukończeniu prac budowlanych w dniu 19IX-1912 roku biskup kielecki Augustyn Łosiński konsekrował kościół pod wezwaniem Matki Boskiej Anielskiej.

Ten wspaniały strzelisty kościół zbudowany z czerwonej cegły, w stylu neogotyckim ma w swym wnętrzu piękne witraże i polichromie, oraz okazałą figurę patronki kościoła wykonaną z drzewa cyprysowego i wysoką na 170cmm. Główna wieża kościoła dumnie wznosi się nad miastem na wysokość 83,5 metra, a z uwagi na to iż jest zakończona krzyżem ma całe 86 metrów. W wieży były niegdyś dzwony spiżowe odlane w stoczni Gdynia-lecz podczas działań wojennych Niemcy zagrabili czesć z nich i dziś obok tych metalowych odlanych w 1947 roku w hucie Bankowa – został tylko jeden oryginalny dzwon.
Budynek w 1952 roku, przeszedł gruntowną odnowę i renowację, odnowiono wtedy między innymi całą polichromię.
W dniu 19-V-1968 roku, za zgodą papieża koronowano figurę Najświętszej Marii Panny i trzymanego przez nią na rękach małego Jezusa – papieskie korony nakładał ówczesny prymas Polski kardynał Stefan Wyszyński i metropolita krakowski Karol Wojtyła.
W związku z trudnymi dla kościoła katolickiego czasami w siermiężnej rzeczywistości PRL-u oraz rozbudowa Dąbrowy / budową huty Katowice, rozbudową drogi miejskiej przyległej kościołowi, i puszczeniem linii tramwajowej / bazylika i całe jej otoczenie uległy znacznym zniszczeniom.

Od roku 1996 obiekt ten jest wpisany na listę krajowego rejestru zabytków, w dniu 19-V-2007 odbyła się I pielgrzymka mężczyzn do sanktuarium, zaś rok później-w 40-ta rocznicę koronacji figurki Matki Boskiej Anielskiej, odbyła się uroczysta msza upamiętniająca to wydarzenie. Zaproszeni na nią byli władze miasta i województwa, przedstawiciele parlamentu Rzeczypospolitej Polski oraz prymas Józef Glemp.

Robert Winkler